Blazius chegara qatlamining barqarorligi va tezlik vektori dinamikasini tahlil qilish uchun spektral-to‘r usuli

Qabul qilingan: 2026-10-13

Nashr etilgan: 2026-09-30

Annotatsiya

Ushbu tadqiqotda mahalliy gidrodinamik barqarorlik tahlili doirasida Blazius chegara qatlamidagi chiziqli g‘alayonlarning bo‘ylama va ko‘ndalang tarkibiy qismlari o‘rganiladi. Asosiy oqim profili Falkner–Skan tenglamasi orqali aniqlanadi, shundan so‘ng chiziqlashtirilgan harakat tenglamalari Orr–Sommerfeld spektral masalasiga keltiriladi. Uni sonli yechish uchun hisoblash sohasini elementlarga ajratish va har bir elementda yechimni Chebyshev polinomlarining chekli qatori orqali ifodalashga asoslangan spektral-to‘r usuli qo‘llanadi. Hosil bo‘lgan umumlashtirilgan xos qiymatlar masalasi kichikroq o‘lchamli tizimga keltiriladi, so‘ngra dastlabki tizimning xos vektori va unga mos xos funksiyasi qayta tiklanadi. Tanlangan fizik jihatdan ahamiyatli moda asosida g‘alayonlangan tezlik maydonining komponentlari aniqlanadi. Test masalasi uchun hisoblangan xos qiymat chop etilgan etalon sonli natija bilan taqqoslanadi; shuningdek, hisoblash sohasi elementlari orasida polinomlar sonining taqsimlanishi natijalarga qanday ta’sir qilishi o‘rganiladi. Olingan natijalar taklif etilgan hisoblash protsedurasining Blazius chegara qatlamidagi chiziqli g‘alayonlarni tahlil qilishda qo‘llash mumkinligini tasdiqlaydi.

Adabiyotlar ro'yxati

  1. Shoukat Z, Siddiqui AA, Yaseen MH, et al. An approximate solution of the Blasius problem using spectral method. Partial Differ Equ Appl Math. 2024. 11:100896. https://doi.org/10.1016/j.padiff.2024.100896.

  2. Rahman MM, Khan S, Akbar MA. Numerical and analytical solutions of new Blasius equation for turbulent flow. Heliyon. 2023. 9(3):e14319. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e14319. ISSN 2010-7250 (Print) | Uzbek Journal “Problems of Mechanics” | 2026; 37(3); Article 7 72 of 73

  3. Van Stijn TL, Van De Vooren AI. An accurate method for solving the Orr–Sommerfeld equation. J Eng Math. 1980. 14:17–26. https://doi.org/10.1007/BF00042862.

  4. Dholey S. Unsteady boundary layer flow and heat transfer of a viscous fluid over a semi-infinite stationary flat plate: Blasius flow problem. Phys Scr. 2021. 96(2):025204. https://doi.org/10.1088/1402-4896/abcd69.

  5. Fazio R. Free boundary formulations for two extended Blasius problems. Int J Non-Linear Mech. 2023. 153:104423. https://doi.org/10.1016/j.ijnonlinmec.2023.104423.

  6. Al-Khaled K, Ajeel MS, Darweesh A, Al-Khalid H. A reliable algorithm for solving Blasius boundary value problem. Results Nonlinear Anal. 2024. 7(4):1–8. https://doi.org/10.31838/rna/2024.07.04.001.

  7. Zubarev VM. Analytical approximation of solutions to the Blasius problem in the boundary layer on a flat plate. Uchen Zap Kazan Univ Ser Fiz-Mat Nauki. 2025. 167(2):227–243. (In Russian). https://doi.org/10.26907/2541-7746.2025.2.227-243.

  8. Zubarev VM. Accurate analytical solutions of the velocity profile in the boundary layer on a plate (Blasius problem). J Eng Phys Thermophys. 2025. 98(3):644–654. https://doi.org/10.1007/s10891-025-03144-9.

  9. Grosch CE, Orszag SA. Numerical solution of problems in unbounded regions: coordinate transforms. J Comput Phys. 1977. 25(3):273–295. https://doi.org/10.1016/0021-9991(77)90102-4.

  10. Normurodov C, Tursunova BA. Numerical modeling of the boundary value problem of an ordinary differential equation with a small parameter at the highest derivative by Chebyshev polynomials of the second kind. Results Appl Math. 2023. 19:100388. https://doi.org/10.1016/j.rinam.2023.100388.

  11. Normuradov C, Djurayeva N, Deraman F, Mat Safar A, Mohd Asi S. One effective method for solving singularly perturbed equations. Malays J Sci. 2025. 44(1):63–69. https://doi.org/10.22452/mjs.vol44no1.8.

  12. Narmuratov C, Solov’ev AS. Stability of two-phase gas-solid particle flow in a boundary layer. Fluid Dyn. 1987. 22(2):217–221. https://doi.org/10.1007/BF01052251.

  13. Narmuratov C, Solov’ev AS. Effect of suspended particles on the stability of plane Poiseuille flow. Fluid Dyn. 1986. 21(1):38–44. https://doi.org/10.1007/BF01051098.

  14. Normurodov C, Ziyakulova S, Murodov SK. On one highly accurate and efficient method for solving the biharmonic equation. Int J Appl Math. 2025. 38(4):437–453. https://doi.org/10.12732/ijam.v38i4.1.

  15. Normurodov C, Djuraeva NT, Normatova MM. A highly accurate and efficient method for studying the dynamics of derivatives of different orders of a singularly perturbed equation. Chebyshevskii Sbornik. 2025. 26(4):357–369. (In Russ.). https://doi.org/10.22405/2226-8383-2025-26-4-357-369.

Mualliflar haqida

Chori Normurodov
Termiz Davlat Universiteti
Muhriddin Tilovov
Termiz Davlat Universiteti
Sardorbek Murodov
Termiz Davlat Universiteti
Abdulla Raimov
Termiz Davlat Universiteti
Nasiba Jurayeva
Ichki ishlar vazirligining Surxondaryo akademik litseyi

Litsenziya

Mualliflik huquqi (c) 2026 “Mexanika muammolari” O‘zbekiston jurnali

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Qanday iqtibos keltirish kerak

Blazius chegara qatlamining barqarorligi va tezlik vektori dinamikasini tahlil qilish uchun spektral-to‘r usuli. (2026). “Mexanika Muammolari” O‘zbekiston Jurnali, 37(3). https://www.pmjournal.uz/jour/article/view/25

O'xshash maqolalar

Siz ham ushbu maqola uchun {$ advancedSearchLink} olishingiz mumkin.

ISSN 2010-7250 (Print)